Słownik pojęć sieciowych
Access Point, AP, punkt dostępowy – urządzenie pełniące rolę koncentratora w sieci bezprzewodowej i umożliwiające podłączenie wielu stacji bezprzewodowych do tej sieci za pomocą sygnału radiowego. Punkt dostępowy jest także mostem łączącym sieć bezprzewodową z siecią przewodową i przekazuje dane między urządzeniami podłączonymi do tych sieci.
Ad hoc – typ sieci bezprzewodowej, w której nie jest wymagane podłączenie do punktu dostępowego. Każda podłączona stacja pełni zarówno rolę klienta jak i routera. Pakiety dostarczane są do stacji docelowej, korzystając z innych stacji dowolnie umieszczonych w tej sieci.
Adres IP, IP Address – liczbowy identyfikator (adres logiczny) przydzielony urządzeniu sieciowemu podłączonemu do sieci komputerowej, używającej protokołu IP do komunikacji między węzłami tej sieci. Adresy IP są przechowywane jako liczby dwójkowe, ale zwykle wyświetlane są w postaci przyjaznej dla ludzi, np.: 208.77.188.166 (dla IPv4) lub 2001:db8:0:1234:0:567:1:1 (dla IPv6). Najpopularniejszym systemem adresowania jest IPv4 korzystający z adresów 32 bitowych. Gwałtowny rozrost sieci Internet i wynikające z tego nadchodzące wyczerpanie przestrzeni adresowej wymusiły opracowanie nowego systemu adresowania IPv6, który wykorzystuje adresy 128 bitowe. Publiczne adresy IP są używane w sieci Internet, prywatne są widoczne tylko w sieci lokalnej.
Adres MAC, MAC Address – adres fizyczny (sprzętowy) urządzenia sieciowego nadawany urządzeniu przez producenta w czasie jego produkcji. Adresy MAC są unikalne i nie istnieją dwa urządzenia z takim samym adresem MAC. Stosowane są w sieci do lokalizowania w sieci urządzeń oraz tworzenia i uaktualniania tablic routingu i struktur danych. Adresy MAC są adresami 48-bitowymi i zapisywane są w postaci sześciu grup, składających się z dwóch liczb szesnastkowych, rozdzielonych myślnikiem lub dwukropkiem, np.: 01-23-45-67-89-ab lub 01:23:45:67:89:ab .
ADSL (Asymmetric Digital Subscriber Line – asymetryczna cyfrowa linia abonencka) – odmiana DSL, w której prędkość wysyłania jest jest znacznie niższa niż pobierania i jest kierowania szczególnie dla użytkowników prywatnych.
Brama, Gateway – węzeł (router) w sieci umożliwiający urządzeniom sieciowym komunikację z urządzeniami w innych sieciach. Brama domyślna (Default Gateway) to router w sieci TCP/IP, do którego kierowane są wszystkie pakiety, które nie są kierowane do sieci lokalnej lub innego, znanego routera. Urządzenie sieciowe bez skonfigurowanej bramy domyślnej może się komunikować jedynie z urządzeniami w tej samej podsieci sieci lokalnej. W zastosowaniach domowych rolę bramy domyślnej pełni zazwyczaj urządzenie dostępowe dostawcy internetu (ISP), np.: modem DSL lub modem kablowy.
DHCP (Dynamic Host Configuration Protocol – protokół dynamicznej konfiguracji węzłów) – protokół używany przez urządzenia sieciowe (klienty DHCP) do uzyskania z serwera DHCP danych konfiguracyjnych wymaganych do pracy w sieci, np. adres IP, maska podsieci, adres bramy domyślnej, adres serwera DNS. Protokół DHCP umożliwia automatyczną konfigurację nowych urządzeń podłączonych do sieci i w większości przypadków nie wymaga od administratorów dodatkowej, ręcznej konfiguracji.
Dial Up, dostęp wdzwaniany – jeden z najprostszych i najdroższych sposobów na połączenie się z siecią Internet, udostępniany przez firmy telekomunikacyjne. Polega on na połączeniu się za pomocą modemu (np. analogowego lub ISDN) z telefonicznym numerem dostępowym operatora. Wadami takiego rozwiązania są niska przepustowość połączenia i wysokie ceny impulsu telefonicznego. Dostęp wdzwaniany jest wypierany przez łącza szerokopasmowe (np.: DSL/ADSL lub telewizje kablowe) ze względu na ich większą szybkość i opłacalność.
DNS (Domain Name System – system nazw domenowych) – protokół używany do tłumaczenia adresów domenowych, przyjaznych dla człowieka (np. pentagram.eu) na adresy zrozumiałe przez urządzenia sieciowe (np. 80.72.43.122).
DSL (Digital Subscriber Line – cyfrowa linia abonencka) – rodzina technologii umożliwiająca przesyłanie cyfrowych danych przez kable lokalnej sieci telefonicznej. DSL może być używany w tym samym czasie i na tej samej linii co normalny telefon – DSL używa wysokich częstotliwości, gdy telefon korzysta z niskich. Prędkość pobierania wynosi 256kbit/s (kilobitów na sekundę) do 24Mbit/s i zależy od technologii DSL, stanu linii i poziomu użytej usługi. Jeśli prędkość wysyłania jest taka sama jak pobierania, to jest to usługa SDSL (Symmetric Digital Subscriber Line – symetryczna cyfrowa linia abonencka). Najczęściej jednak spotykana jest usługa ADSL (Asymmetric Digital Subscriber Line – asymetryczna cyfrowa linia abonencka), w której prędkość wysyłania jest niższa niż prędkość pobierania. Do korzystania z usługi DSL konieczne jest użycie tzw. modemu DSL. Często można się również spotkać z terminem router DSL – jest to połączenie routera i modemu DSL.
Dupleks, Duplex – system połączenia między dwoma urządzeniami (tylko i wyłącznie dwoma), które mogą się ze sobą komunikować w obu kierunkach, są dwa rodzaje dupleksu:
- półdupleks, Half Duplex – system umożliwiający komunikację w obu kierunkach, ale w danej chwili komunikacja może się odbywać tylko w jednym kierunku, np. urządzenie nadające nie może w tym samym czasie odbierać;
- pełny dupleks, Full Duplex – system umożliwiający jednoczesną komunikację w obu kierunkach, np. urządzenie nadające może w tym samym czasie odbierać.
EAP (Extensible Authentication Protocol – elastyczny protokół uwierzytelniania) – protokół uwierzytelniania najczęściej używany w sieciach bezprzewodowych i połączeniach PPP, bazujący na modelu klient/serwer. Standardy WPA i WPA2 oficjalnie obsługują pięć typów EAP jako mechanizmy uwierzytelniania.
Ethernet, IEEE 802.3 – rodzina technologii sieciowych opartych na ramkach stosowana głównie w sieciach lokalnych (LAN). Ethernet definiuje standardy kabli, sygnałów nimi przesyłanych, a także budowę ramki (jednostka przesyłu danych) i adresowanie oparte na adresach MAC. Ethernet posiada wiele odmian, różniących się prędkością i wykorzystywanym do przesyłania sygnału medium. Najbardziej popularne odmiany to 10BASE-T, 100BASE-TX i 1000BASE-T, korzystające z kabli nazywanych skrętką (ang. twisted pair cable) zakończonych końcówkami 8P8C (nazywanych często RJ45). Pracują one z prędkościami odpowiednio 10, 100 i 1000 megabitów na sekundę (Mbit/s).
Fast Ethernet – ogólne określenie standardów sieci Ethernet pracujących z prędkością 100Mbit/s.
Firewall, zapora sieciowa – aplikacja lub urządzenie chroniące sieć lub komputer podłączony do sieci przed nieuprawnionym przepływem danych do i z zewnętrznej sieci. Wszystkie pakiety przychodzące i wychodzące przechodzą przez firewall i są przez niego sprawdzane i w razie potrzeby blokowane. Niektóre zapory umożliwiają także automatyczne blokowanie niektórych znanych ataków hakerskich.
FTP (File Transfer Protocol – protokół przesyłania plików) – protokół sieciowy używany do przesyłania plików pomiędzy urządzeniami komputerowymi poprzez sieć, np. Internet. Aby połączyć się z serwerem FTP wymagana jest aplikacja kliencka FTP. Większość przeglądarek internetowych ma wbudowaną podstawową obsługę protokołu FTP.
Gigabit Ethernet – ogólne określenie standardów sieci Ethernet pracujących z prędkością 1000Mbit/s (1Gbit/s).
HTTP (Hypertext Transfer Protocol – protokół przesyłania hipertekstu) – protokół wykorzystywany do przesyłania informacji w sieci WWW (strony internetowe). HTTP działa na zasadzie klient/serwer i opisuje żądania wysyłane przez klienta (np. przeglądarka internetowa) i odpowiedzi serwera (np. strona internetowa) na te żądania.
Infrastructure – typ sieci bezprzewodowej, w której każda stacja łączy się z siecią i komunikuje z innymi stacjami za pośrednictwem punktu dostępowego.
Internet – największa, globalna sieć rozległa (WAN), łącząca komputery na całym świecie i umożliwiająca wymianę danych między tymi komputerami. Internet to określenie infrastruktury urządzeń i oprogramowania zapewniających komunikację między komputerami podłączonymi do tej sieci. Internet jest w mowie codziennej utożsamiany z systemem stron internetowych, które są jedną z wielu usług wykorzystujących sieć Internet. System stron internetowych nazywa się WWW (World Wide Web – sieć ogólnoświatowa) i jest najpopularniejszą usługą w sieci Internet i w znaczącym stopniu przyczyniła się do jej popularyzacji.
IP (Internet Protocol – protokół internetowy) – protokół używany powszechnie w sieciach lokalnych i sieci Internet. Zadaniem protokółu IP jest dostarczanie danych w postaci pakietów (bloków danych) z jednego komputera do drugiego wyłącznie na podstawie przypisanych im adresów logicznych. Z tego względu protokół IP określa zasady adresowania a także budowę pakietów, np. zawieranie w nagłówkach pakietów źródłowych i docelowych adresów IP. Protokół IP nie gwarantuje dostarczenia pakietów, w tym celu wykorzystywane są protokoły nadrzędne, np. TCP.
ISDN (Integrated Services Digital Network – sieć cyfrowa z integracją usług) – technologia komunikacyjna oferowana przez firmy komunikacyjne, która pozwala na przenoszenie danych, głosu i innych cyfrowych usług za pośrednictwem cyfrowej linii telefonicznej.
LAN (Local Area Network – sieć lokalna) – sieć komputerowa obejmująca niewielki obszar, np. mieszkanie, dom, biuro, lub kilka nieoddalonych od siebie budynków (np. szkoła czy lotnisko). Sieci LAN charakteryzują się wyższą prędkością pracy niż sieci WAN i obejmują znacznie mniejsze obszary. Sieci Ethernet i Wi-Fi (nazywany także WLAN czyli Wireless LAN – bezprzewodowy LAN) są najpopularniejszymi sieciami LAN.
Maska podsieci (ang. Subnet Mask) – liczbowa reprezentacja powiązana z adresem IPv4, określająca która część tego adresu jest identyfikatorem sieci a która identyfikatorem stacji. Maska podsieci określa także ilość stacji mogących znajdować się w tej podsieci. Najczęściej spotykaną maską jest 255.255.255.0 pozwalającą na przydzielenie 256 adresów IP, np. w sieci 192.168.1.0 z maską podsieci 255.255.255.0 zakres adresów IP to od 192.168.1.0 do 192.168.1.255. Zazwyczaj jeden adres IP podsieci jest rezerwowany dla routera a drugi na rozgłaszanie (ang. broadcast – wysyłanie pakietów do wszystkich stacji w podsieci naraz). Wszystkie komputery w podsieci muszą mieć ustawioną tą samą maskę podsieci.
NAT (Network Address Translation – tłumaczenie adresów sieciowych) – proces modyfikowania informacji o adresach IP w pakietach IP w czasie przesyłania ich z jednej przestrzeni adresowej do drugiej. Jest to przydatne w przypadku podłączenia wielu użytkowników sieci lokalnej (prywatne adresy IP) do sieci Internet za pomocą routera (jeden adres publiczny). W tym przypadku adres źródłowy pakietu wychodzącego z sieci lokalnej jest zmieniany przez router z adresu prywatnego (stacji wysyłającej pakiet) na adres adres publiczny (najczęściej swój). Pakiet z odpowiedzią zawiera jako adres docelowy adres publiczny (w tym przypadku routera), który jest tłumaczony przez router na adres prywatny (stacji wysyłającej pierwszy pakiet).
PPP (Point-to-Point Protocol – protokół punkt-punkt) – protokół często używany do ustanowienia bezpośredniego połączenia między dwoma węzłami sieci. Protokół ten udostępnia uwierzytelnianie, szyfrowanie i kompresję. PPP najczęściej jest używany przez dostawców internetu do tzw. dostępu wdzwanianego (ang. Dial-Up). Dwie wersje protokołu PPP: PPPoE i PPPoA są także używane przez dostawców internetu przy połączeniach DSL (również ADSL).
QoS (Quality of Service – jakość usługi) – mechanizmy mające na celu przydzielenie różnych priorytetów dla różnych aplikacji, użytkowników lub strumieni danych lub zapewnienie strumieniom danych pewnego poziomu wydajności. QoS ma ogromne znaczenie w sieciach o niskiej obciążalności, szczególnie zaś dla aplikacji wrażliwych na opóźnienia, np. telefonia internetowa, telewizja internetowa lub gry sieciowe.
Router – urządzenie sieciowe pełniące rolę węzła komunikacyjnego stosowanego do przekazywania i trasowania (ang. routing) ruchu sieciowego, np. w sieci Internet dane są kierowane w różne miejsca za pomocą routerów. Najprostsze routery są zwykle używane w domach i małych biurach jako urządzenia umożliwiające podłączenie wielu komputerów sieci lokalnej do urządzenia dostępowego dostawcy internetu lub w niektórych przypadkach nawet go zastępujących. Takie routery zwykle posiadają wiele funkcji dodatkowych jak: przełącznik sieciowy, NAT, zapora sieciowa (ang. Firewall), punkt dostępowy sieci bezprzewodowej lub modem DSL.
SSID (Service Set Identifer – identyfikator zestawu usługi) – nazwa używana do identyfikacji sieci bezprzewodowej. SSID może się składać maksymalnie z 32 znaków. Wszystkie stacje działające w tej samej sieci muszą mieć podany ten sam SSID. Jeśli rozgłaszanie SSID jest wyłączone w punkcie dostępowym, znajomość SSID jest konieczna do podłączenia się do tej sieci.
TCP (Transmission Control Protocol – protokół kontroli transmisji) – protokół transportowy zapewniający pewne i uporządkowane dostarczenie strumienia danych z aplikacji na jednym komputerze do aplikacji na drugim komputerze, np. strony z serwera www do przeglądarki internetowej. Oprócz www, protokół TCP jest wykorzystywany również w poczcie elektronicznej i przesyłaniu plików, czyli wszędzie tam, gdzie niezbędne jest dostarczenie danych w całości i bez błędów.
TCP/IP, Internet Protocol Suite (zestaw protokołów internetowych) – specyfikacja dla protokołów sieci komputerowych określająca zasady umożliwiające komunikację komputerów za pomocą sieci. TCP/IP określa sposób formatowania, adresowania, przesyłania, trasowania i dostarczania do celu danych. Specyfikacja określa protokoły dla różnych rodzajów komunikacji między komputerami a także stanowi szkielet dla bardziej szczegółowych standardów. Nazwa pochodzi od dwóch najczęściej używanych protokołów: TCP i IP.
UDP (User Datagram Protocol – datagramowy protokół użytkownika) – protokół transportowy, który nie gwarantuje dostarczenia wszystkich danych, ale dzięki uproszczeniu transmisji i - co za tym idzie zwiększeniu szybkości - jest idealnym rozwiązaniem dla aplikacji wrażliwych na opóźnienia, dla których utrata części danych jest akceptowalna, o ile tylko większość jest dostarczana na czas. Przykładem wykorzystania UDP jest telefonia i telewizja internetowa a także wiele gier sieciowych. UDP nie realizuje korekcji błędów, więc to aplikacja nadrzędna powinna w razie potrzeby zapewniać tę funkcjonalność.
URL (Uniform Resource Locator – ujednolicony lokalizator zasobów) – ujednolicony format adresowania zasobów sieci Internet zawierający w razie konieczności sposób ich uzyskania, np. wyświetlenia strony internetowej w przeglądarce. Adresy URL często utożsamiane są z adresami stron internetowych, ale można dzięki nim uzyskać dostęp do wielu innych zasobów i usług sieci Internet – warunkiem jest znajomość poprawnego adresu URL zasobu, do którego chcemy uzyskać dostęp.
WAN (Wide Area Network – sieć rozległa) – sieć komputerowa, która obejmuje duże obszary. Sieci WAN służą do łączenia sieci LAN i innych sieci, umożliwiając komunikację między komputerami znajdującymi się w różnych, oddalonych od siebie, sieciach lokalnych. Najczęściej sieci WAN są używane przez duże firmy do łączenia lokalnych sieci poszczególnych placówek, znajdujących się np. w innych miastach, w jedną dużą sieć. Największą i najbardziej popularną siecią WAN jest Internet.
WEP (Wired Equivalent Privacy) – pierwszy standard zabezpieczeń sieci 802.11, który po zatwierdzeniu standardu WPA2 (IEEE 802.11i) został uznany za niespełniający swojej roli i jego użycie nie jest zalecane. W dniu dzisiejszym WEP może być złamany nawet w ciągu minuty.
WLAN, Wi-Fi, IEEE 802.11 – grupa standardów określających sieci bezprzewodowe. Nazwy WLAN i Wi-Fi nie są oficjalnymi nazwami ani konkretnego standardu 802.11, ani całej rodziny 802.11, ale są ogólnie używane do jej określania. Termin WLAN odnosi się do wszystkich sieci bezprzewodowych, także do pierwszych, które nie były objęte żadnym standardem. Wi-Fi jest natomiast nazwą certyfikatu bazującego na standardach 802.11 i zapewniającego kompatybilność wszystkich urządzeń posiadających ten certyfikat. Najbardziej popularne standardy to 802.11b, pracujący z maksymalną prędkością 11Mbit/s oraz 802.11g, pracujący z maksymalną prędkością 54Mbit/s.
WPA/WPA2, IEEE 802.11i (Wi-Fi Protected Access) – standard zabezpieczeń sieci 802.11, który powstał po wykryciu poważnych słabości standardu WEP. Pierwsza wersja (WPA) stanowiła tymczasowe rozwiązanie problemu, podczas gdy trwały prace nad nowym standardem 802.11i (WPA2). WPA został opracowany w taki sposób, aby nie była konieczna wymiana wcześniejszych urządzeń obsługujących WEP. Wprowadzona przez WPA cykliczna zmiana klucza szyfrującego WEP (TKIP) umożliwiła dostosowanie starszych urządzeń do nowego standardu za pomocą nowych sterowników do kart sieciowych i oprogramowania firmware punktów dostępowych. Standard WPA2 korzysta z algorytmu szyfrowania oparty na AES, który jest uznany za bezpieczny. Standardy WPA i WPA2 udostępniają dwie metody uwierzytelniania. Dla użytkowników domowych i małych firm przeznaczona jest metoda Personal (osobista), uwierzytelniająca wszystkich użytkowników za pomocą jednego klucza dzielonego (PreShared Key – PSK). Dla dużych firm przeznaczona jest metoda Enterprise (firmowa), używająca protokołu 802.1X, wykorzystującego do uwierzytelniania protokół EAP i serwer uwierzytelniający RADIUS.
WWW (World Wide Web – sieć ogólnoświatowa) – system połączonych ze sobą dokumentów hipertekstowych (stron internetowych) dostępnych za pośrednictwem sieci Internet. Strony internetowe (ang. Web pages – strony sieciowe) mogą zawierać tekst, obrazy, filmy i inną treść multimedialną, a nawigacja między nimi przebiega za pomocą hiperłączy (ang. hyperlinks) i adresów URL. Do wyświetlenia strony internetowej wymagane jest użycie aplikacji nazywanej przeglądarką internetową.
Źródło: Wikipedia + opracowanie własne